PHÁP LUẬT
Cập nhật 23:01 | 17/09/2019 (GMT+7)
.
Xử lý vi phạm hành chính trong hoạt động khoa học và công nghệ

Thêm việc, thêm thủ tục

08:45 | 20/05/2018
Tình trạng các tổ chức khoa học - công nghệ thực hiện các hoạt động ngoài nội dung đăng ký và được cấp giấy chứng nhận... đã khiến việc xử lý vi phạm hành chính gặp nhiều khó khăn, nhất là khi các chế tài còn thiếu, hoặc chưa đủ sức răn đe. Liệu việc bổ sung hành vi vi phạm có giải quyết được vấn đề nêu trên?

Ít khi xử phạt

Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng đối với hành vi không thông báo cho Bộ Khoa học và Công nghệ việc thành lập tổ chức KH - CN trực thuộc ở nước ngoài, văn phòng đại diện, chi nhánh ở nước ngoài trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày được phép thành lập (Khoản 2 Điều 8 dự thảo Nghị định).

Tính từ thời điểm Nghị định số 64/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động khoa học và công nghệ, chuyển giao công nghệ và Nghị định số 93/2014/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 64/2013/NĐ-CP có hiệu lực đến nay, thanh tra chuyên ngành đã thanh tra 337 đề tài, dự án các cấp, 33 tổ chức khoa học và công nghệ (KH - CN), tổng số tiền thu hồi về ngân sách nhà nước hơn 1.432 triệu đồng. Cùng với đó, số cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên ngành về chuyển giao công nghệ được tiến hành rất ít, chỉ đếm đầu ngón tay. Hiện nay, việc chuyển giao công nghệ chủ yếu từ công ty mẹ sang công ty con thông qua hợp đồng chuyển giao đơn giản. Nguyên nhân chủ yếu là do Luật Chuyển giao công nghệ 2006 không bắt buộc phải đăng ký đối với các hợp đồng chuyển giao công nghệ; đồng thời thực hiện cơ chế ưu đãi đối với các hợp đồng tự nguyện đăng ký chưa hình thành và được áp dụng nên các bên chuyển giao không muốn đăng ký tại cơ quan quản lý nhà nước về KH - CN. Mặt khác, việc chuyển giao công nghệ thường nằm trong các dự án đầu tư, thuộc phạm vi quản lý của cơ quan quản lý đầu tư. Do vậy, cơ quan quản lý không nắm được đầy đủ thông tin nên không thể tiến hành thanh tra chủ động về các hoạt động chuyển giao công nghệ.

Kết quả thanh tra xử lý từ năm 2013 đến nay cho thấy, hình thức xử phạt vi phạm hành chính rất ít được áp dụng. Nguyên nhân chủ yếu do Nhà nước chủ trương khuyến khích nguồn lực xã hội đầu tư cho hoạt động này. Mặt khác kinh phí cho hoạt động KH - CN từ xã hội còn chiếm tỷ lệ rất khiêm tốn, chủ yếu vẫn từ ngân sách nhà nước. Các vi phạm bị phát hiện trong lĩnh vực này thường được xử lý theo quy định pháp luật về tài chính, phòng chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm chống lãng phí. Trong khi đó, thời gian qua đã nảy sinh một số trường hợp tổ chức KH&CN do cá nhân thành lập thực hiện các hoạt động ngoài nội dung đăng ký và được cấp giấy chứng nhận, như trong lĩnh vực khoa học xã hội, nhân văn và các vấn đề liên quan đến nhân quyền. Tuy nhiên, các chế tài xử lý hành chính hiện nay còn thiếu, chưa đủ sức răn đe. Do vậy, cần sửa đổi, bổ sung cho phù hợp, đặc biệt là hình thức xử phạt bổ sung tước quyền sử dụng có thời hạn Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động KH - CN đối với tổ chức có hành vi vi phạm.

Thêm việc

Với mục tiêu khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng khoa học, Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt KH - CN, chuyển giao công nghệ đã loại bỏ một số hành vi không còn được coi là vi phạm. Đồng thời, bổ sung một số hành vi vi phạm phù hợp các quy định, quy tắc quản lý nhà nước mới được quy định trong Luật Chuyển giao công nghệ năm 2017.

Dự thảo Nghị định gồm 4 chương, 39 điều, ngoài việc liệt kê chi tiết các tổ chức có thể là đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động KH - CN, chuyển giao công nghệ, dự thảo cũng đã bổ sung, sửa đổi nhiều hành vi vi phạm hành chính. Chẳng hạn, bổ sung hành vi “không gửi báo cáo định kỳ hàng năm về kết quả hoạt động đánh giá, thẩm định giá, giám định công nghệ tới cơ quan quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ” (Khoản 2, Điều 16);  “không báo cáo cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đã thẩm định hoặc có ý kiến về công nghệ khi điều chỉnh, thay đổi nội dung công nghệ” (Khoản 3, Điều 16); “không làm thủ tục đăng ký gia hạn, sửa đổi, bổ sung nội dung chuyển giao công nghệ”. (Điều 17); vi phạm trong kinh doanh dịch vụ chuyển giao công nghệ (Điều 21); vi phạm trong việc lập và thực hiện hợp đồng chuyển giao công nghệ, hợp đồng dịch vụ chuyển giao công nghệ, nội dung công nghệ trong hợp đồng, hồ sơ dự án đầu tư (Điều 22); vi phạm trong việc quyết định đầu tư dự án đầu tư xây dựng có sử dụng công nghệ (Điều 23)…

Cùng với việc bổ sung các hành vi vi phạm, dự thảo cũng bổ sung thẩm quyền của người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành, cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về KH&CN thuộc Cục An toàn bức xạ và hạt nhân; Tổng cục và Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng; Chủ tịch UBND; công an; hải quan; quản lý thị trường; bộ đội biên phòng; thuế…

Có thể thấy, sự bổ sung này mới chỉ dừng lại ở việc cơ quan nhà nước yêu cầu các tổ chức KHCN gửi các báo cáo định kỳ hàng năm hoặc báo cáo khi có sự chuyển đổi công nghệ… trong khi hoạt động KHCN diễn ra hết sức sôi động, nhất là dưới tác động của công nghệ 4.0. Liệu việc kiểm tra thông qua báo cáo định kỳ có tạo gánh nặng cho tổ chức KHCN cũng như chính các lực lượng chức năng, nhất là trong bối cảnh Chính phủ đang triển khai cắt giảm nhiều thủ tục, trong đó có việc đơn giản hóa chế độ báo cáo. 

Đình Khoa
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang