PHÁP LUẬT
Cập nhật 12:00 | 19/06/2019 (GMT+7)
.

Quy định rõ quyền và nghĩa vụ

07:31 | 13/05/2019
Dự thảo Thông tư quy định tiêu chí đánh giá tuân thủ và tổ chức đánh giá tuân thủ pháp luật về hải quan đối với doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh hàng hóa đang được Tổng cục Hải quan lấy ý kiến. Đáng chú ý là quy định trách nhiệm của cơ quan hải quan hay doanh nghiệp (DN) trong quá trình cung cấp thông tin để đánh giá tuân thủ pháp luật.

Quy định mang tính một chiều

Việc đánh giá tuân thủ pháp luật về hải quan đối với DN hoạt động xuất nhập khẩu có ý nghĩa quan trọng. Bởi nó có thể giúp cơ quan hải quan nâng cao năng lực quản lý, ngăn chặn tình trạng gian lận thương mại, vi phạm pháp luật hải quan. Đồng thời, có thể rút ngắn thời gian thông quan, giải phóng hàng hóa, giảm chi phí, sớm đưa hàng hóa vào sản xuất, lưu thông… khuyến khích, thúc đẩy các DN tuân thủ nghiêm túc pháp luật. Như vậy, việc đánh giá này chỉ có ý nghĩa khi các nguyên tắc được thực hiện từ hai phía (hải quan và DN) với các quy định về quyền và nghĩa vụ của các bên rõ ràng, hướng tới mục tiêu tạo thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới.

Điều tra về hải quan năm 2018 do VCCI, Tổng cục Hải quan và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) thực hiện cho thấy 60% doanh nghiệp tự làm thủ tục hải quan gặp vướng mắc trong việc tìm hiểu thông tin. Trong khi đó mức độ hài lòng đối với việc giải quyết vướng mắc chỉ ở mức trung bình: Đánh giá tích cực nhất là ở Cục Hải quan địa phương (59%) và thấp nhất ở Bộ Tài chính (38%).

Điều 4 dự thảo đưa ra 3 nguyên tắc chung cho việc đánh giá tuân thủ pháp luật, bao gồm đánh giá công khai, minh bạch trong việc đánh giá tuân thủ; phương thức; trình tự của cơ quan hải quan trong quá trình tổ chức thực hiện. Như vậy, các nguyên tắc này có tính chất một chiều và đều là “cứ liệu sẵn có” của cơ quan quản lý chứ không đứng từ nhu cầu, hay sự đánh giá của DN. Đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, cần bổ sung nguyên tắc giảm thiểu gánh nặng chi phí tuân thủ pháp luật cho DN (không phát sinh chi phí hành chính để đáp ứng nghĩa vụ thông tin, đơn giản hóa yêu cầu hồ sơ, giấy tờ…) hoặc DN có thể thực hiện quyền khiếu nại kết quả đánh giá và việc áp dụng các biện pháp quản lý nếu có sự chưa chính xác trong thông tin đầu vào phục vụ cho việc đánh giá tuân thủ DN.

Thực tế, tại dự thảo lần 1, việc thu thập, xác minh, quản lý thông tin phục vụ đánh giá tuân thủ pháp luật của DN hoạt động xuất nhập khẩu và hợp tác trao đổi cung cấp thông tin của DN với cơ quan hải quan phục vụ đánh giá tuân thủ pháp luật đã được quy định tại Điều 8, Điều 9. Ngoài các điều này, dự thảo còn có Danh mục thông tin phục vụ đánh giá tuân thủ của DN (Phụ lục 3) quy định cụ thể từng nội dung thông tin do cơ quan nào quản lý, nguồn và phương pháp thu thập, xác minh. Đây là cách quy định tiến bộ, thể hiện tinh thần công khai, minh bạch của Ban soạn thảo. Tuy nhiên, trong dự thảo lần này các quy định trên được cắt đi gần hết, chỉ còn lại Điều 6, khiến cho quy định về thông tin phục vụ đánh giá tuân thủ DN trở nên thiếu rõ ràng.

Việc không quy định rõ về chủ thể thu thập, chủ thể cung cấp thông tin; phương pháp thu thập; sự phối hợp giữa DN và cơ quan quản lý, giữa các cơ quan quản lý khác nhau trong hoạt động này sẽ khiến nảy sinh nhiều khó khăn trong quá trình thực thi. Thực tế, việc cung cấp cho DN thông tin về mức độ tuân thủ; giải đáp các thông tin liên quan đến đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ của DN thông qua Cổng thông tin điện tử hải quan là quyền của DN, tức là nghĩa vụ của cơ quan hải quan.

Minh bạch là cốt lõi

Tính khả thi và minh bạch là những vấn đề cốt lõi của tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, đây là băn khoăn của nhiều DN khi được lấy ý kiến. Tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ không chỉ là công cụ quản lý của cơ quan hải quan mà còn cần là thước đo của chính DN. Trong khi đó cách phân loại tiêu chí như tại dự thảo hiện nay chưa thực sự thân thiện với đối tượng áp dụng. Chẳng hạn, DN sẽ tính toán như thế nào tỷ lệ “kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu chiếm 80% tổng kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu toàn quốc của năm trước liền kề” trong khi đây là số liệu nằm ở các cơ quan quản lý? Đây chỉ là một ví dụ cho thấy Ban soạn thảo cần phải đánh giá lại và thiết kế Bộ tiêu chí theo hướng dễ tra cứu, dễ áp dụng để bảo đảm DN có thể tự mình nhìn vào đó và cải thiện hoạt động của mình nhằm nâng cao mức độ tuân thủ.

Hay, tại tiêu chí số 6 quy định, DN không bị cơ quan hải quan đánh giá là DN không hợp tác trong thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan và chấp hành các quy định khác…”. Đây là tiêu chí mà việc đánh giá phụ thuộc phần lớn vào chủ quan của cán bộ hải quan, chắc chắn sẽ dẫn đến việc áp dụng không thống nhất gây khó khăn cho DN.

Nguyễn Minh
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
20:53 10/04/2017
Toàn quốc phấn đấu không phát sinh tụ điểm phức tạp về ma túy; mỗi năm triệt xóa từ 5 - 10% số điểm, tụ điểm và mỗi huyện, quận, thị xã, thành phố (trực thuộc tỉnh) xây dựng được 1 mô hình điểm về phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn... Đây là mục tiêu Chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020 vừa được Thủ tướng phê duyệt.
Quay trở lại đầu trang