PHÁP LUẬT
Cập nhật 23:16 | 20/08/2019 (GMT+7)
.

Sớm xây dựng bước đệm tài khóa

08:20 | 20/07/2019
Mặc dù tổng thu ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm nay bằng 52,8% dự toán, tăng 13,2% so với cùng kỳ năm 2018 nhưng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) vẫn khuyến cáo Việt Nam cần từng bước xây dựng đệm tài khóa, trước tiên thông qua việc tinh giản bộ máy nhà nước và cắt giảm chi tiêu thường xuyên. “Điều này ngày một bức thiết”, VEPR nhấn mạnh.

Thu ngân sách đạt khá

Theo số liệu của Bộ Tài chính, đến hết tháng 6.2019, tổng thu ngân sách nhà nước đạt 745,4 nghìn tỷ đồng, bằng 52,8% dự toán, tăng 13,2% so với cùng kỳ năm 2018. Cả thu ngân sách trung ương và ngân sách địa phương đều đạt khá. Trong đó, thu ngân sách trung ương đạt 51,5% dự toán (cùng kỳ năm 2018 đạt 46,7%), mức cao nhất trong 5 năm trở lại đây; thu ngân sách địa phương đạt 54,3% dự toán (cùng kỳ năm 2018 đạt 54%), với 50/63 địa phương thu đạt trên 50% dự toán.
Đóng góp lớn vào thu ngân sách nhà nước là nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu, cụ thể thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 59,8% dự toán, tăng 13,7% so cùng kỳ năm 2018. Tiếp đến, thu nội địa đạt 51,1% dự toán (cùng kỳ năm 2018 đạt 47,6%), tăng 13,6%; thu dầu thô đạt 68% dự toán, bằng 100,7% so với cùng kỳ.

Trong số những địa phương thu chưa đạt 50% dự toán có TP Hồ Chí Minh. Thu ngân sách trên địa bàn thành phố 6 tháng đầu năm ước đạt 193.310 tỷ đồng, đạt 48,43% dự toán, tăng 7% so với cùng kỳ 2018. Hiện nay, thu từ khu vực kinh tế đang chiếm tỷ trọng cao nhất trong số thu nội địa của TP Hồ Chí Minh với 63,7%,  tuy nhiên, khu vực này có số thu tăng trưởng thấp nhất trong 3 năm trở lại đây. Trong đó thuế thu nhập doanh nghiệp, thu giá trị gia tăng cũng thấp so với cùng kỳ 2018, chủ yếu do doanh nghiệp kinh doanh bất động sản không còn thuận lợi, nộp thuế thấp, thậm chí không nộp. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực chứng khoán, vận tải, xây dựng tình hình cũng không khả quan hơn...

Tinh giản bộ máy, cắt giảm chi thường xuyên

Đóng góp lớn vào thu ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm nay vẫn là nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu nhưng VEPR cho rằng nguồn thu ngân sách này được dự kiến sẽ giảm dần theo thời gian dưới tác động giảm thuế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA). Cụ thể, số giảm thu do ảnh hưởng từ FTA trong năm 2019 được ước tính khoảng 13.820 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, theo VEPR, cơ cấu thu thuế từ các khu vực kinh tế tồn đọng nhiều vấn đề. Thứ nhất, cơ cấu thu thế chưa hợp lý. Cụ thể, nhóm doanh nghiệp và tổ chức ngoài quốc doanh mặc dù chỉ chiếm khoảng 8% cơ cấu GDP nhưng chiếm tới hơn 36,35% (năm 2018) nguồn thu thuế từ sản xuất kinh doanh. Gánh nặng từ thiếu hụt nguồn thu thuế của nhóm hộ gia đình (chiếm 1,85% tổng thu) đang dồn quá lớn vào doanh nghiệp tư nhân. Thứ hai, nguồn thu từ phía doanh nghiệp nhà nước chỉ đạt khoảng 27,86% tổng thu, không tương xứng với nguồn vốn đầu tư từ Nhà nước (33,35%).

Tương quan giữa các khu vực kinh tế ngày càng thay đổi. Khu vực ngoài nhà nước có quy mô ngày càng được mở rộng, đóng góp lớn vào nguồn thu ngân sách nhà nước, thu hút nhiều lao động, trong khi khu vực nhà nước thể hiện nhiều yếu kém. Vậy nên, theo VEPR, để khuyến khích khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước cần xóa bỏ các rào cản đầu tư kinh doanh, nâng cao khả năng tiếp cận của doanh nghiệp với vốn, thông tin, công nghệ, minh bạch và công bằng thuế... Việc cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước vẫn luôn là mục tiêu hàng đầu để cải thiện các chỉ số kinh tế, bên cạnh việc củng cố hành lang pháp lý tạo điều kiện để phát triển doanh nghiệp tư nhân.

Tuy nhiên, ở mức độ dài hạn hơn, VEPR cho rằng Việt Nam cần từng bước xây dựng đệm tài khóa, trước tiên thông qua việc tinh giản bộ máy nhà nước và cắt giảm chi tiêu thường xuyên. Điều này ngày một bức thiết trong bối cảnh nguồn thu ngân sách có nguy cơ giảm do việc tham gia các FTA đã gỡ bỏ nhiều nguồn thu từ thuế quan xuất nhập khẩu, trong khi chi ngân sách không có dấu hiệu thay đổi về cơ cấu. “Một khi vấn đề thâm hụt ngân sách cao và nợ công tăng nhanh chưa được giải quyết, những thành tích về tăng trưởng hay lạm phát đang phải dựa vào một nền tảng bấp bênh”, VEPR khuyến cáo.

Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia tài chính - ngân hàng, mặc dù hiện nay chi thường xuyên đã giảm so với trước nhưng vẫn còn ở mức cao và cần phải tiếp tục cắt giảm. Trên cơ sở cắt giảm tối đa chi tiêu ngân sách thì mới xem xét việc thu thuế như thế nào, có cần tăng thêm các sắc thuế mới không. Các sắc thuế cũng giúp nguồn thu tăng lên, nhưng theo ông Lực phải ưu tiên tăng cơ sở thuế.

Hà Lan
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
Quay trở lại đầu trang