PHÁP LUẬT
Cập nhật 12:13 | 20/08/2019 (GMT+7)
.
Bảo vệ quyền lợi cho người lao động khi doanh nghiệp phá sản

Cần giải pháp đồng bộ

07:35 | 08/08/2019
Trong thời gian gần đây, tình trạng doanh nghiệp phá sản, chủ doanh nghiệp bỏ trốn dẫn đấn quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nặng nề không còn là cá biệt. Không chỉ là người lao động mất việc làm, bị doanh nghiệp nợ lương, bảo hiểm xã hội, mà còn làm tăng gánh nặng an sinh xã hội cho Nhà nước. Tuy nhiên, đến nay việc phòng ngừa và giải quyết quyền lợi người lao động khi doanh nghiệp bị phá sản, chủ doanh nghiệp bỏ trốn vẫn là bài toán nan giải.

Quy định chưa rõ ràng

Doanh nghiệp bỗng nhiên “mất tích” không còn là câu chuyện mới mà là thực tế diễn ra ở nhiều địa phương trong cả nước. Hệ lụy của nó đem lại không chỉ làm ảnh hưởng quyền lợi của hàng chục nghìn người lao động mà còn ảnh hưởng đến trật tự an ninh xã hội. Điển hình là vụ “biến mất” của chủ Công ty TNHH KL Texwell Vina 100% vốn Hàn Quốc ở huyện Trảng Bom, Đồng Nai vào dịp cận Tết Nguyên đán 2018. Lãnh đạo Công ty bỏ trốn về nước với tổng số tiền lương còn nợ gần 13,7 tỷ đồng, khiến hơn 1.900  người lao động lao đao, mất hết quyền lợi. Đời sống người lao động bị ảnh hưởng, không tiền lương, tiền thưởng, các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) không được hưởng. Từ chỗ bị sốc và nôn nóng được giải quyết chế độ đã dẫn đến những phản ứng thái quá, tạo điều kiện cho những đối tượng xấu trà trộn và kích động công nhân gây mất trật tự xã hội.

Tại TP Hồ Chí Minh, thống kê của Liên đoàn Lao động thành phố cho thấy, trong giai đoạn 2013 - 2018, trên địa bàn đã xảy ra 20 trường hợp doanh nghiệp phá sản, chủ bỏ trốn (12 doanh nghiệp FDI) với 4.282 người lao động bị ảnh hưởng quyền lợi, trong đó chủ yếu tập trung ở các doanh nghiệp may. Các doanh nghiệp này nợ tiền lương lên tới 23.864.053.986 đồng và nợ BHXH 58.778.392.115 đồng.

Phân tích về nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, tại Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm “Phòng ngừa và giải quyết quyền lợi của người lao động tại các doanh nghiệp phá sản, có chủ bỏ trốn” do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp với Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tổ chức, nhiều đại biểu đã thẳng thắn cho rằng, mặc dù đã có 62 tỉnh, thành phố ký quy chế phối hợp quản lý doanh nghiệp sau khi đăng ký thành lập, nhưng chủ yếu mang tính hình thức, chưa thực chất, công tác phối hợp chưa tốt nên hiệu quả chưa cao; ý thức tuân thủ của doanh nghiệp tại Việt Nam còn kém. Tỷ lệ doanh nghiệp bỏ trốn, mất tích chiếm 50% trong doanh nghiệp ngừng hoạt động tại Việt Nam. Trong khi đó, vướng mắc hiện nay chính là các quy định pháp luật chưa rõ ràng về chế tài xử lý đối với doanh nghiệp giải thể, có chủ bỏ trốn... Hiện nay, mặc dù Bộ luật Lao động 2012 quy định trường hợp doanh nghiệp bị chấm dứt hoạt động, giải thể, phá sản thì tiền lương, trợ cấp thôi việc, BHXH, BHYT… của người lao động được ưu tiên thanh toán. Song trên thực tế, nhiều trường hợp, phần tài sản cố định của doanh nghiệp khi giải thể hầu như không còn gì đáng giá, còn diện tích đất lại là tài sản đi thuê của Nhà nước hoặc của tổ chức, cá nhân khác.

Theo chuyên gia của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) Young Mo Yoon, doanh nghiệp phá sản không phải diễn ra ngay lập tức mà luôn có dấu hiệu trước đó. Do vậy, cơ quan BHXH cần theo dõi, giám sát nghĩa vụ đóng BHXH của doanh nghiệp. Nếu 2 - 3 tháng mà doanh nghiệp không đóng thì xử lý ngay. Cơ quan quản lý cũng cần tăng cường giám sát hoạt động của doanh nghiệp tránh những “việc đã rồi”.

Cần giải pháp căn cơ

Để bảo vệ quyền lợi cho người lao động ở những doanh nghiệp bỏ trốn, từ năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 30 về hỗ trợ đối với người lao động bị mất việc làm trong doanh nghiệp gặp khó khăn do suy thoái kinh tế. Theo đó, đối với doanh nghiệp đang nợ BHXH mà còn chủ sử dụng lao động, Nhà nước cho doanh nghiệp vay không lãi suất để thanh toán nợ lương, đóng BHXH hoặc trợ cấp mất việc làm; Đối với doanh nghiệp nợ BHXH mà chủ doanh nghiệp bỏ trốn, UBND tỉnh, thành phố ứng ngân sách địa phương trả cho người lao động có trong danh sách trả lương của doanh nghiệp khoản tiền lương mà doanh nghiệp còn nợ người lao động. Đối với những doanh nghiệp không tìm thấy chủ doanh nghiệp, UBND các tỉnh, thành phố rà soát và ứng ngân sách địa phương trả cho người lao động có tên trong danh sách trả lương của doanh nghiệp khoản tiền lương mà doanh nghiệp còn nợ người lao động và sẽ hoàn trả từ nguồn thu khi thực hiện xử lý tài sản của doanh nghiệp, nếu nguồn xử lý tài sản không đủ thì báo cáo Bộ Tài chính tổng hợp, trình Thủ tướng xem xét, quyết định. Cùng với đó, công đoàn các cấp cũng thực hiện một số giải pháp như: Hỗ trợ người lao động có hoàn cảnh khó khăn với tổng số tiền 14,107 tỷ đồng; tạm ứng quỹ Công đoàn đóng tiền BHXH cho người lao động với tổng số tiền 1.368 tỷ đồng; người lao động đã được thanh toán 98,879 tỷ đồng lương, BHXH.

Với những chính sách hỗ trợ trên đã phần nào giúp người lao động ổn định đời sống nhưng về lâu dài, theo các chuyên gia, cần có những giải pháp căn cơ hơn. Theo đó, về mặt pháp lý cần có những quy định đủ sức răn đe để quản lý cũng như xử lý những doanh nghiệp bỏ trốn. Cùng với đó, các bộ, ngành và địa phương cần phối hợp chặt chẽ để tăng cường giám sát, thanh kiểm tra ngay khi có dấu hiệu phá sản thì có những giải pháp kịp thời để bảo vệ người lao động. Thực tế cũng cho thấy, mặc dù các cấp công đoàn đã thực hiện nhiều giải pháp hỗ trợ cho người lao động, tuy nhiên, thực trạng hiện nay vẫn còn khoảng trống về mặt pháp lý, trách nhiệm, nhất là trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc thanh tra, kiểm tra việc thực thi pháp luật của các chủ đầu tư. Các giải pháp bảo vệ chỉ là những giải pháp trước mắt. Về lâu dài cần có giải pháp lựa chọn thu hút các nhà đầu tư; nâng cao năng lực quản lý nhà nước trên địa bàn để sớm phát hiện các trường hợp chủ doanh nghiệp bỏ trốn, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu đề xuất.

Bảo Anh
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
Quay trở lại đầu trang