PHÁP LUẬT
Cập nhật 01:11 | 21/10/2019 (GMT+7)
.
Sổ tay

Bí mật nhà nước và kinh doanh của doanh nghiệp

07:58 | 09/10/2019
Đề xuất hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chưa được công khai cũng thuộc diện bí mật nhà nước tại dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục bí mật nhà nước ngành công thương được nhiều doanh nghiệp (DN) cho rằng chưa thống nhất với các quy định ở các văn bản chuyên ngành khác, cũng như ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh của DN.

Có thể liệt kê các thông tin được quy định là “chưa công khai, cũng thuộc diện bí mật nhà nước” tại dự thảo. Đơn cử, Điều 1.19 và Điều 2.18 quy định, kế hoạch xuất khẩu, nhập khẩu các mặt hàng đặc biệt giữ vị trí trọng yếu trong việc phát triển và bảo vệ đất nước; kế hoạch và biện pháp điều hành xuất nhập khẩu, bảo đảm cân đối cung cầu, ổn định thị trường xã hội chưa công khai, thuộc diện bí mật nhà nước. Cùng với việc liệt kê các thông tin chưa công khai, dự thảo cũng đã có các quy định cho phép cơ quan nhà nước đưa ra các kế hoạch, biện pháp can thiệp vào hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa. Đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, quy định này chỉ phù hợp nếu đây là hàng hóa thuộc sở hữu nhà nước; còn đối với hàng hóa thuộc sở hữu của cá nhân, tổ chức khác thì các biện pháp can thiệp của nhà nước cần hết sức hạn chế và phải được công khai.

Đối chiếu với các quy định liên quan hiện hành còn cho thấy sự mâu thuẫn của dự thảo. Cụ thể, Điều 5, Luật Quản lý ngoại thương quy định về quyền tự do kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa. Việc bảo đảm quyền tự do kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa là rất quan trọng, bởi là căn cứ nền tảng của việc bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định. Hơn nữa, các biện pháp can thiệp vào quyền xuất nhập khẩu hàng hóa cũng đã được quy định tại Luật Quản lý ngoại thương như biện pháp hành chính, biện pháp kỹ thuật, kiểm dịch, biện pháp phòng vệ thương mại, biện pháp kiểm soát khẩn cấp. Để thực hiện các biện pháp này, các cơ quan chức năng đều phải thông báo rộng rãi, công bố công khai thậm chí một số biện pháp phải tham vấn, lấy ý kiến rộng rãi trước khi áp dụng.

Không chỉ trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa, dự thảo còn có những  rào cản kỹ thuật đối với lĩnh vực tài nguyên khoáng sản. Cụ thể, Điều 2.14 của dự thảo quy định, tài liệu, địa điểm, trữ lượng các mỏ than và khoáng sản, các mỏ kim loại, phi kim loại quý hiếm, đá quý, các mỏ phóng xạ, các phát hiện dầu khí tại Việt Nam chưa công khai” thuộc diện bí mật nhà nước. Tuy nhiên, theo pháp luật về khoáng sản thì khi có phát hiện khoáng sản mới là cơ sở để sửa đổi quy hoạch khoáng sản, và quy hoạch là cơ sở để cấp phép.

Thực tiễn cho thấy, thời gian qua việc sửa đổi quy hoạch khoáng sản trong lĩnh vực công thương diễn ra liên tục, mỗi lần sửa đổi thường là bổ sung mỏ vào quy hoạch và ngay sau đó đã có một DN nộp hồ sơ xin cấp phép. Việc các DN nộp hồ sơ sớm như vậy đặt ra nghi vấn về việc các doanh nghiệp đó có biết trước thông tin về mỏ trước khi được đưa vào quy hoạch hay không? Bởi thông thường, để quyết định có đầu tư vào một mỏ hay không thì DN phải bỏ chi phí liên quan đến nghiên cứu hồ sơ, thăm dò khảo sát... Nếu duy trì chế độ bí mật nhà nước đối với thông tin về các phát hiện mỏ khoáng sản và phải đợi đến khi đưa vào quy hoạch mới công bố, thì sẽ tạo kẽ hở khiến một số DN biết thông tin trước và chiếm ưu thế khi xin cấp phép, mặc dù đề xuất của dự thảo nhằm tránh việc các cá nhân, tổ chức có được thông tin và khai thác khoáng sản lậu. Tuy nhiên, theo ý kiến của đại diện một số DN thì việc ngăn chặn khai thác khoáng sản trái phép cần được thực hiện bằng các biện pháp khác (như kiểm tra, xử lý vi phạm) chứ không nên giữ bí mật thông tin.

Nguyễn Minh
Xem tin theo ngày:
VĂN BẢN PHÁP LUẬT
07:59 19/08/2019
Tạo môi trường thật sự dân chủ trong quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì mới có những văn bản luật chất lượng, làm động lực thúc đẩy sự phát triển đất nước. Đó là vấn đề đặt ra trong sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Quay trở lại đầu trang