PHÁP LUẬT
Cập nhật 00:23 | 19/11/2019 (GMT+7)
.
Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam

Chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn

08:19 | 12/10/2019
Hệ thống pháp luật chưa thực sự đồng bộ, thống nhất, vẫn còn cồng kềnh với nhiều hình thức văn bản, nhiều cơ quan có thẩm quyền ban hành, có dự án luật còn chồng chéo, mâu thuẫn - là những vấn đề nổi lên tại dự thảo Báo cáo của Ban Cán sự Đảng Chính phủ tổng kết Nghị quyết số 48-NQ/TW Về chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020.

Ban hành 269 luật, 30 pháp lệnh

Trong giai đoanh 2005 - 2019, ở cấp Trung ương, Chính phủ đã trình QH, UBTVQH ban hành 269 luật, 30 pháp lệnh, 34 nghị quyết, 7 quyết định của Chủ tịch Nước. Chính phủ ban hành 1.711 nghị định; Thủ tướng Chính phủ ban hành 1.014 quy định; bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ đã ban hành 10.319 thông tư, thông tư liên tịch. Cũng trong thời gian này, các địa phương đã ban hành 151.715 nghị quyết của HĐND; UBND các tỉnh, thành phố ban hành 62.575 quyết định. Như vậy, một số lượng lớn các văn bản đã được ban hành. Điều này cho thấy, những chuyển động của đời sống KT - XH, nhưng mặt khác cũng phản ánh thực tế sự chưa đồng bộ, thống nhất, vẫn còn cồng kềnh của hệ thống pháp luật hiện hành. Điều đáng nói, hệ thống pháp luật này đang tồn tại thực trạng nhiều hình thức văn bản, với nhiều cơ quan có thẩm quyền ban hành, còn có dự án luật chồng chéo, mâu thuẫn. Dự thảo Báo cáo cũng đã chỉ ra một trong những hạn chế lớn nhất của quá trình thực hiện Nghị quyết 48-NQ/TƯ là công tác tổ chức thi hành pháp luật vẫn là khâu yếu, chưa kịp thời đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN; chế tài pháp lý chưa thực sự nghiêm khắc, vẫn còn hiện tượng “nhờn” luật trên một số lĩnh vực. Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Phạm Anh Tuấn nêu thực tế, một loạt ngành nghề kinh doanh mới, bằng công nghệ ra đời nhưng không có chế tài điều chỉnh; nhiều quy định thiếu thực tế lại chậm đổi mới, dẫn đến một số văn bản ra đời không theo kịp yêu cầu của cuộc sống…

Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật, Bộ Tư pháp Nguyễn Hồng Tuyến cho rằng, công tác xây dựng và hoàn thiện pháp luật theo Nghị quyết số 48-NQ/TW chưa theo kịp với Chương trình tổng thể cải cách hành chính, nên nhiều thủ tục hành chính không cần thiết, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp, lãng phí chi phí tuân thủ của xã hội đã không được bãi bỏ kịp thời dẫn đến sự thiếu đồng bộ giữa cải cách hành chính và xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật.


Lấy ý kiến các bộ, ngành về Dự thảo Báo cáo của Ban Cán sự Đảng Chính phủ tổng kết Nghị quyết số 48-NQ/TW

 Tiếp tục hoàn thiện thể chế về đổi mới mô hình tổ chức, hình thức phương thức hoạt động của cơ quan nhà nước nhằm hướng tới bộ máy nhà nước tinh gọn về tổ chức, hiệu quả trong hoạt động, đáp ứng các yêu cầu của phát triển KT - XH, quốc phòng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân phù hợp với các chuẩn mực quốc tế về chế độ pháp quyền.

Dự thảo Báo cáo của Ban Cán sự Đảng Chính phủ tổng kết Nghị quyết số 48-NQ/TW

Gắn với Cách mạng 4.0

Từ kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 48-NQ/TƯ, Dự thảo đã đề xuất các kiến nghị, trong đó, kiến nghị Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam, tổ chức thi hành pháp luật và cải cách tư pháp giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Tuy nhiên, từ những chuyển động của cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 thì việc xây dựng hoàn thiện pháp luật không thể nằm ngoài cuộc cách mạng đó. Bởi, với việc hình thành các nhà máy thông minh, ngôi nhà thông minh, thành phố thông minh và quá trình thông minh hóa quản trị nhà nước sẽ đòi hỏi sự thay đổi trong cách thức quản trị xã hội. Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 là cơ hội để Việt Nam hiện đại hóa các khâu trong chu trình xây dựng và thi hành pháp luật. Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Phạm Anh Tuấn đề xuất, phải hoàn thiện pháp luật cho Chính phủ điện tử (chia sẻ dữ liệu, kết nối, dùng chung), kinh tế số (điều chỉnh được toàn bộ ngành nghề mới). Từ yêu cầu của KT - XH một số lĩnh vực pháp luật sẽ cần được hoàn thiện trong giai đoạn này như pháp luật về cán bộ, công chức, công vụ; pháp luật về bảo đảm quyền con người, quyền tự do, dân chủ của công dân; pháp luật về dân sự, kinh tế với trọng tâm là hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa… 

Bên cạnh việc tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy pháp luật pháp thì dự thảo cũng đã có các đề xuất, kiến nghị liên quan đến việc tăng cường trách nhiệm của các cơ quan đối với tiến độ và chất lượng của các dự án luật, pháp lệnh, nhất là trách nhiệm của cơ quan chủ trì trong việc tiếp thu chỉnh lý dự thảo; đồng thời nâng cao chất lượng công tác thẩm định, thẩm tra, chỉnh lý dự thảo luật, pháp lệnh.

Có thể thấy, dự thảo đã đưa ra rất nhiều kiến nghị, đề xuất nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, một yếu tố rất quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế cũng như đưa pháp luật vào cuộc sống đó chính là đội ngũ làm công tác pháp chế ở các bộ, ngành địa phương lại được đề cập tới rất mờ nhạt. Hiện dự thảo mới chỉ đề cập được những giải pháp chung chung như “bảo đảm nguồn lực tài chính, điều kiện bảo đảm cho công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật” mà chưa đưa ra được những giải pháp cụ thể nhằm động viên, thu hút đội ngũ làm công tác pháp chế nói chung, tham gia xây dựng văn bản nói riêng. Thực tế, đây là một trong những điểm “nghẽn” mà các bộ, ngành liên quan chưa tìm được giải pháp thấu đáo.

Bài và ảnh: Nguyễn Minh
Xem tin theo ngày:
Quay trở lại đầu trang