ĐỊA PHƯƠNG
Cập nhật 17:29 | 17/09/2019 (GMT+7)
.
Xã Phong Dụ Thượng, Huyện Văn Yên, Yên Bái

Phát triển chuỗi giá trị quế hữu cơ

08:15 | 18/08/2019
Cây quế - một trong bốn vị thuốc “tứ bảo đông y”, từ lâu được người dân xã Phong Dụ Thượng coi là bảo vật thoát nghèo. Những năm gần đây, nhu cầu tiêu thụ quế ngày càng cao đã giúp nhiều hộ gia đình ở huyện Văn Yên có của ăn của để. Từ tiền đề đó, huyện đang triển khai nhân rộng mô hình quế hữu cơ, hướng đến xây dựng chuỗi giá trị bền vững từ loại dược liệu quý này.

Liên kết trồng quế hữu cơ xuất khẩu

Tổng diện tích trồng quế trên địa bàn huyện Văn Yên hiện là 40.019ha. Trong đó, diện tích trồng tập trung là 25.357ha, đã được xác lập chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm tại 8 xã nằm ở hữu ngạn sông Hồng (xã Phong Dụ Thượng 1.998ha, Phong Dụ Hạ 2.112ha, Xuân Tầm 3.371ha, Châu Quế Hạ 4.789 ha, Tân Hợp 2.624ha, Đại Sơn 3.168ha, Viễn Sơn 2.600ha, Mỏ Vàng 4.695ha). Theo ước tỉnh của huyện Văn Yên, tổng sản lượng quế vỏ khô toàn huyện đạt trên 6.500 tấn/năm, sản xuất lá quế trung bình 65.500 tấn/năm; sản lượng gỗ quế đạt 55.000m3/năm. Trên địa bàn huyện có hàng trăm cơ sở thu mua, sơ chế sản phẩm vỏ quế; có 38 cơ sở sản xuất chưng cất tinh dầu từ lá quế với sản lượng tinh dầu đạt trên 300 tấn/năm.

Phó Chủ tịch UBND huyện Văn Yên DOÃN VĂN THỦY

Vượt qua quãng đường ngoằn ngoèo, với nhiều khúc cua tay áo, chúng tôi đến thăm nơi được mệnh danh là thủ phủ quế của cả tỉnh Yên Bái - Văn Yên. Trước mắt chúng tôi là những đồi quế bạt ngàn, trải dài tít tắp. Dừng chân bên đồi quế hữu cơ của gia đình ông Triệu Toàn Phú (thôn Khe Mạ, xã Phong Dụ Thượng), chúng tôi không khỏi ngạc nhiên trước sự “nhạy bén” về thay đổi tư duy của những người dân nơi đây. Bên những cây quế đang độ thu hoạch, ông Phú chia sẻ: Trước đây, hoàn cảnh gia đình hết sức khó khăn. Có lẽ cái đói, cái nghèo sẽ cứ mãi đeo bám chúng tôi nếu không có cây quế, nhất là cây quế hữu cơ. Cuộc sống gia đình ông đã thực sự đổi thay nhờ cây quế. Chỉ về khu rừng quế bạt ngàn trước mặt, ông Phú bông đùa: “Cứ nhà nào hết tiền thì lên rừng mà tự đi gùi tiền về nuôi sống gia đình”.

Để chứng minh câu nói đùa là sự thật, ông Phú cho biết: Cứ bóc một cây quế sẽ bán được từ 300 - 500 nghìn đồng tùy chất lượng và khối lượng sản phẩm. Nhà ông có 9ha trồng quế, mỗi năm thu hoạch 2 vụ vào tháng 3 và tháng 8 theo phương thức thu tỉa hoặc khai thác trắng (bóc toàn bộ vỏ các cây quế trong một khu vực, khai thác gỗ rồi trồng thay thế). Hiện, gia đình ông đã tham gia nhóm trồng quế theo quy trình hữu cơ, được một doanh nghiệp thu mua toàn bộ sản phẩm với giá 60.000 đồng/kg, cao gấp rưỡi so với khi bán cho thương lái. Vụ thu hoạch vừa rồi, gia đình ông tỉa những cây to, bán vỏ quế thu lợi nhuận gần 180 triệu đồng.

Theo ông Phú, trồng quế hữu cơ phải theo quy trình sạch, yêu cầu không được bón phân hóa học, không được sử dụng thuốc diệt cỏ hay bất cứ hóa chất nào. Phân bón của cây quế chính là lá rụng tự ủ do nước mưa, người dân phải làm cỏ bằng tay. Đặc biệt, hàng ngày phải ghi chép nhật ký làm tài liệu cho cán bộ Dự án đa dạng sinh học khu vực Đông Nam Á (Biotrade SECO) và dự án Nhân rộng các sáng kiến thương mại gắn với bảo vệ đa dạng sinh học và giá trị đạo đức trong lĩnh vực thảo dược ở Việt Nam (Biotrade EU) kiểm tra và thực hiện thủ tục xin cấp giấy chứng nhận sản phẩm đạt chuẩn.

Đến thăm một hộ gia đình trồng quế hữu cơ khác là chị Nguyễn Thị Phượng (thôn Làng Trạm, xã Phong Dụ Thượng) với 10ha quế, chúng tôi được biết: Cứ cây to thì bóc vỏ trước, sau đó chặt cây. Gỗ quế bán với giá 1,2 triệu đồng/m3. Phần gốc còn lại sẽ mọc lên chồi, những cây tái sinh 5 năm sau cho thu hoạch. Với 10ha thu hoạch bóc tỉa, năm nay nhà chị thu được 10 tấn vỏ tươi, tương đương 5 tấn vỏ khô, bán được 250 triệu đồng. Chị Phượng còn đứng ra làm đại lý thu mua quế từ bà con nông dân tại 3 xã: Phong Dụ Hạ, Xuân Tầm và Phong Dụ Thượng rồi bán lại cho các nhà máy chế biến xuất khẩu quế. Năm nay, cơ sở của chị Phương thu mua gom 600 tấn vỏ quế khô. Trong đó, có hơn 200 tấn được cấp chứng nhận quế hữu cơ.

Thoát nghèo nhờ cây quế Ảnh: Thanh Bình

Toàn xã Phong Dụ Thượng hiện có 200 hộ dân trồng quế đăng ký tham gia Dự án quế hữu cơ của Biotrade SECO và Dự án Biotrade EU. Hiện, toàn bộ sản phẩm quế hữu cơ được Công ty Cổ phần Visimex thu mua để xuất khẩu sang châu Âu. Trưởng phòng Quản lý chất lượng ISO của Công ty Cổ phần Visimex Nguyễn Tiến Lâm cho biết: Cách đây 5 năm, công ty chủ yếu xuất khẩu sản phẩm quế sang Trung Quốc. Nhưng về sau nhận thấy thị trường EU, Mỹ có nhu cầu mua sản phẩm quế rất lớn, giá mua cao hơn nên công ty quyết định chuyển sang các đối tác tại khu vực này. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu của đối tác EU, sản phẩm quế nhất định phải sản xuất theo quy trình hữu cơ (Organic) và phải được kiểm soát, cấp chứng nhận bởi một bên thứ ba đại diện.

“Năm 2018, công ty đã hình thành được vùng trồng quế Organic tại Văn Yên. Để bảo đảm vùng trồng organic, chúng tôi đã kết hợp với Dự án Thương mại đa dạng sinh học khu vực Đông Nam Á (Bio Trade) triển khai đào tạo bà con nông dân, hướng dẫn không sử dụng thuốc hóa học, canh tác thủ công, thu gom sản phẩm bằng xe chuyên dụng, có mã vạch để bảo đảm truy suất nguồn gốc. Khâu chế biến tại nhà máy không sử dụng hóa chất bảo quản”, ông Lâm cho biết.

Phát triển bền vững, bảo đảm đa dạng sinh học

Chuyên viên Dự án Biotrade Nguyễn Diệu Chi cho biết: Dự án Thương mại Đa dạng Sinh học khu vực Đông Nam Á đã thiết lập được chuỗi liên kết trồng quế hữu cơ tại xã Phong Dụ Thượng. Theo đó, xây dựng chuỗi liên kết người dân với doanh nghiệp, hướng tới sản phẩm chất lượng cao để xuất khẩu sang thị trường EU. Mô hình trồng quế hữu cơ bảo đảm các mục tiêu phát triển rừng, đa dạng sinh học và môi trường tài nguyên thiên nhiên.

Theo Phó Bí thư kiêm Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng Lò Văn Mạnh, trước đây quế đã là một trong 4 vị thuốc quý được gọi là “tứ bảo đông y” gồm: Sâm, nhung, quế, phụ. Quế đã được người dân thường xuyên sử dụng trong việc chữa bệnh trong đời sống hàng ngày. Đến nay, với nhu cầu thị trường, người dân đã bắt đầu trồng quế nhiều hơn nên diện tích trồng quế tăng từ 300ha lên 2.000ha, với sự tham gia 1.000 hộ (chiếm 94% số hộ toàn xã). Từ năm 2018, chính quyền xã đã phối hợp với một số doanh nghiệp cùng tuyên truyền vận động nhân dân địa phương chuyển từ trồng quế tự nhiên sang trồng quế tuân thủ quy trình sản xuất sạch, quế hữu cơ hướng tới xuất khẩu nước ngoài. Cây quế không chỉ giúp người dân xóa đói, giảm nghèo, làm giàu mà còn góp phần phủ xanh đất trống, đồi núi trọc và bảo vệ môi trường.

Thanh Bình
Xem tin theo ngày:
TRAO ĐỔI KINH NGHIỆM
08:45 12/09/2019
Với định hướng phát triển ngành chăn nuôi bền vững, Đồng Nai chú trọng các hình thức liên kết như: Liên kết vùng chăn nuôi, sản xuất với thị trường; liên kết các cơ sở sản xuất thịt xuất khẩu và cả liên kết chăn nuôi với trồng trọt.
Quay trở lại đầu trang