CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 17:26 | 29/01/2020 (GMT+7)
.

Doanh nghiệp đổi mới sáng tạo để thực hiện mục tiêu phát triển bền vững

11:30 | 09/12/2019
Đổi mới sáng tạo (ĐMST) được coi là một tiền đề quan trọng để tạo ra năng lực cạnh tranh nhằm đạt được sự tăng trưởng dài hạn của doanh nghiệp (DN) trong môi trường kinh doanh luôn biến đổi như hiện nay. Các DN luôn không ngừng nâng cao năng lực đổi mới, sáng tạo để tồn tại và phát triển.

Ứng dụng Khoa học công nghệ thực hiện mô hình kinh tế tuần hoàn

Vai trò của khoa học công nghệ (KHCN) và ĐMST trong việc giúp DN phát triển bền vững hơn thể hiện rõ nét nhất trong mô hình kinh tế tuần hoàn. Kinh tế tuần hoàn là một mô hình kinh tế trong đó các hoạt động thiết kế, sản xuất và dịch vụ đặt ra mục tiêu kéo dài tuổi thọ của vật chất, loại bỏ tác động tiêu cực đến môi trường. Việc chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn là một cơ hội lớn để phát triển bền vững, không chỉ đạt mục tiêu kinh tế, xã hội, môi trường mà còn ứng phó với biến đổi khí hậu.

“Kinh tế tuần hoàn là cách tốt nhất để phá vỡ mối liên hệ lâu nay giữa tăng trưởng kinh tế và các ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường”, Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững, Nguyễn Quang Vinh cho biết.

Ở Việt Nam hiện nay đã xuất hiện một số mô hình mới hướng gần hơn với kinh tế tuần hoàn như: mô hình khu công nghiệp sinh thái Ninh Bình, Cần Thơ và Đà Nẵng; mô hình chế biến phụ phẩm thủy sản (vỏ tôm, dầu tôm,…); Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam; Chương trình thử nghiệm sử dụng rác thải nhựa để tái chế làm đường giao thông; Dự án phát triển thị trường nhựa tái sinh sau tiêu dùng; Sáng kiến xây dựng thị trường nguyên vật liệu thứ cấp ở việt Nam;…

Để thực hiện được mô hình kinh tế tuần hoàn, các DN cần áp dụng các công nghệ để tối ưu hóa từ khâu nguyên liệu đầu vào, sản xuất, phân phối, tiêu dùng và tái chế các sản phẩm đã qua sử dụng. Đấy chính là các tiềm năng để các nhà khoa học nghiên cứu phát triển các công nghệ mới vì thực tế hiện nay, một trong những thách thức lớn cho các DN khi phát triển theo mô hình kinh tế tuần hoàn đó là việc các DN đang thiếu các công nghệ về tái chế, tái sử dụng các sản phẩm đã qua sử dụng. Một số công nghệ này đã có trên thế giới nhưng lại quá sức về mặt đầu tư đối với các DN Việt Nam có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa.

Theo báo cáo khảo sát của dự án FIRST, có 61,6% DN có thực hiện ĐMST trong giai đoạn 2014-2016. Trong tổng số DN có thực hiện ĐMST thì tỷ lệ số DN có đổi mới quy trình công nghệ là cao nhất (39,9%), tiếp đến là đổi mới sản phẩm (32,1%), thấp nhất là đổi mới thị trường (28,6%). Các DN có quy mô lao động càng lớn thì càng quan tâm nhiều đến đổi mới công nghệ (DN nhỏ: 34,45%; vừa: 43,17%; lớn: 52,59%); tỷ lệ đổi mới ở các DN nhà nước khá cao đạt 51,58%, các DN ngoài nhà nước chỉ ở mức 38,23%; còn lại số DN có vốn đầu tư nước ngoài có tỷ lệ đạt 42,31% về đổi mới quy trình công nghệ.

Chính vì vậy, vai trò của các nhà khoa học là tạo ra các công nghệ phù hợp với nhu cầu của DN Việt Nam hiện nay. Đây mới chỉ là một trong các khâu trong chu kỳ sản xuất theo mô hình kinh tế tuần hoàn, còn khâu nguyên liệu sạch, tiêu thụ năng lượng sạch và ít, sản xuất sạch… Tất cả đều cần có vai trò của KHCN để giúp DN thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Cần tăng cường các giải pháp hỗ trợ đổi mới công nghệ ở doanh nghiệp

Hiện nay, Việt Nam đã có tương đối đủ các chính sách hỗ trợ DN về đổi mới công nghệ. Các chính sách này được triển khai thông qua các công cụ thuế, chủ yếu là miễn giảm thuế TNDN; Trích lập Quỹ KHCN; hỗ trợ tín dụng với lãi suất thấp và bảo lãnh tín dụng cho các khoản vay phục vụ đổi mới công nghệ. Tuy nhiên trên thực tế, quá trình triển khai thực hiện đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn vướng mắc: chính sách về KHCN tại các địa phương còn thiếu chủ động; các chính sách của Nhà nước chưa thực sự hấp dẫn, thủ tục xin xét duyệt còn rườm rà, tốn nhiều thời gian, DN khó tiếp cận nguồn vốn ưu đãi và các nguồn hỗ trợ khác…

Mặc dù nhận thức được rằng lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về DN nào biết ứng dụng và đầu tư công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh, nhưng đến nay, việc nâng cao năng lực của DN vẫn còn nhiều khó khăn. Hầu hết các DN gặp khó khăn về vốn nên khó có điều kiện đầu tư đổi mới công nghệ, thực hiện nghiên cứu phát triển hoặc nhận chuyển giao công nghệ tiên tiến từ nước ngoài. Theo kết quả khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam trong khuân khổ đề tài ĐM.13.DA/15, mới chỉ có khoảng 32% số DN có công nghệ từ các nước phát triển hàng đầu thế giới, trong đó chỉ có 13,8% là công nghệ mới từ năm 2005; 62,7% số DN sử dụng công nghệ có độ tuổi trên 6 năm, trong đó gần 23% sử dụng công nghệ có độ tuổi trên 10 năm, chỉ có 7% DN sử dụng công nghệ trong vòng 2 năm và 30% từ 2-5 năm. Bên cạnh đó, vấn đề về thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao cho các hoạt động ĐMST trong DN cũng đang là một nút thắt quan trọng.

Công tác tuyên truyền, quảng bá về hoạt động KHCN nói chung và các chương trình hỗ trợ nói riêng còn chưa đi vào chiều sâu, đó đó DN cũng chưa nhận thức đầy đủ về hiệu quả lâu dài của việc đổi mới công nghệ. Nhiều DN không biết đến Luật Chuyển giao công nghệ, hoặc về một số chính sách và cơ chế tài chính khuyến khích các DN đầu tư vào hoạt động KHCN dẫn tới rất ít DN tham gia thụ hưởng những hỗ trợ nghiên cứu KHCN của Nhà nước.

Đề xuất các giải pháp hỗ trợ DN đổi mới công nghệ, ông Nguyễn Quang Vinh cho rằng: Cần có một chiến lược đổi mới công nghệ cụ thể cho các DN có quy mô nhỏ và vừa để kết nối theo hướng chuỗi cung ứng toàn cầu. Tăng cường các giải pháp hỗ trợ tài chính cho đổi mới công nghệ. Thúc đẩy liên kết các doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp FDI. Nâng cao nhận thức của doanh nghiệp trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

Xuân Tùng
Xem tin theo ngày:
KHOA HỌC
07:47 30/12/2019
Nhờ sự đầu tư của Dự án FIRST, Viện Tế bào gốc đã hoàn thiện công nghệ, từ đó chuyển giao cho nhiều đơn vị, giúp tăng thu nhập tự chủ bền vững. Đó là chia sẻ của PGS.TS PHẠM VĂN PHÚC - Viện trưởng Viện Tế bào gốc, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh về hiệu quả của Dự án Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo thông qua nghiên cứu khoa học và công nghệ (FIRST) Bộ Khoa học và Công nghệ đối với Viện.
Quay trở lại đầu trang