CÔNG NGHỆ - MÔI TRƯỜNG
Cập nhật 17:26 | 29/01/2020 (GMT+7)
.
60 năm thành lập Bộ Khoa học và Công nghệ (1959 - 2019)

Dấu ấn và thành tựu

08:06 | 10/12/2019
Tại Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Bộ Khoa học và Công nghệ (KH và CN), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, qua 60 năm hình thành và phát triển (1959 - 2019), Bộ KH và CN luôn làm tốt chức năng tham mưu cho Đảng, Nhà nước trong việc ban hành, tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách pháp luật, thúc đẩy phát triển nền KH và CN. Tỷ trọng đầu tư của Nhà nước so với doanh nghiệp đã cải thiện theo chiều hướng tích cực, nhiều nhà khoa học có uy tín đã được thế giới công nhận. KH và CN đã có những bước phát triển toàn diện, mạnh mẽ, đóng góp thiết thực cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội.

Tạo lập nền tảng pháp lý theo xu hướng tiến bộ và thông lệ quốc tế

Trong từng thời kỳ, Bộ KH và CN và các cơ quan tiền thân của Bộ đã luôn tham mưu, cung cấp luận cứ khoa học để Đảng và Nhà nước ban hành các quyết sách về mục tiêu, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển KH và CN. Cụ thể, trong những năm đầu thành lập, Ủy ban Khoa học Nhà nước đã trình Bộ Chính trị và Hội đồng Chính phủ thông qua đường lối, phương hướng, nhiệm vụ phát triển khoa học và kỹ thuật; chuẩn bị để Ban Bí thư và Hội đồng Chính phủ ban hành các Nghị quyết 157-NQ/TƯ và 163-CP về phương hướng, chủ trương công tác khoa học và kỹ thuật trong thời chiến; tham gia đóng góp xây dựng Nghị quyết Đại hội VII (1991), trong đó xác định mục tiêu không ngừng nâng cao năng lực KH và CN, chú trọng nghiên cứu ứng dụng và triển khai công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết 26 (1991) của Bộ Chính trị về KH và CN trong sự nghiệp đổi mới; Nghị quyết Trung ương 7, Khóa VII (1994) lần đầu tiên khẳng định KH và CN là nền tảng của công nghiệp hóa, hiện đại hóa; Nghị quyết Đại hội VIII (1996) xác định mục tiêu đến năm 2020 đưa đất nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp, KH và CN phải trở thành nền tảng và động lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; việc xác định KH - CN là quốc sách hàng đầu lần đầu tiên được nêu trong Nghị quyết Trung ương 2, Khóa VIII (1996) và sau này được khẳng định trong Luật Khoa học và công nghệ…


Toàn cảnh lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Bộ Khoa học và Công nghệ

Từ năm 2003 đến nay đánh dấu sự đổi mới, cải cách mạnh mẽ trong xây dựng chính sách, pháp luật về KH và CN, gắn với định hướng thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế. Nhất là việc hoàn thiện hệ thống văn bản về KH và CN như: Luật Sở hữu trí tuệ (2005), được sửa đổi, bổ sung năm 2009; Luật Chuyển giao công nghệ; Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (2006); Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (2007); Luật Năng lượng nguyên tử (2008); Luật Công nghệ cao (2008); Luật Đo lường (2011); Luật KH và CN (2013), Luật Sở hữu trí tuệ (2019). Cùng với đó, Bộ Khoa học và công nghệ đã tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các Nghị định, Đề án đổi mới cơ chế quản lý nhằm ứng phó kịp thời với tình hình mới.

Góp phần quan trọng phát triển toàn diện nền kinh tế

Có thể nói, hệ thống pháp luật về KH và CN tương đối đầy đủ, đồng bộ, các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển KH và CN đã từng bước đi vào cuộc sống, tạo cơ sở, tiền đề cho những đổi mới, cải cách về quản lý, tổ chức, hoạt động KH và CN theo định hướng thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước, đáp ứng các đòi hỏi của nền kinh tế trong quá trình chuyển đổi và yêu cầu hội nhập quốc tế. Đồng thời tạo tiền đề để KH và CN đóng góp phát triển nhanh các ngành, lĩnh vực và kinh tế - xã hội.

Trong nông nghiệp, KH và CN đóng góp trên 30% giá trị gia tăng trong sản xuất nông nghiệp, 38% trong sản xuất giống cây trồng, vật nuôi. Việc áp dụng nhiều công nghệ mới đã giúp chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, tăng giá trị xuất khẩu, đưa nước ta vào nhóm các nước xuất khẩu hàng đầu thế giới về tôm, cá tra, cà phê, điều, hạt tiêu, gạo… Các mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo chuỗi đã tăng hiệu quả kinh tế từ 10 - 30% nhờ sử dụng các giống có năng suất, chất lượng cao, quy trình sản xuất tiên tiến, thích ứng với biến đổi khí hậu. Xuất hiện các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị như: Tập đoàn TH True Milk, VinEco, Tập đoàn Lộc Trời, Công ty Giống thủy sản Việt Úc,…

Trong công nghiệp, đã làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo hệ thống thiết bị cơ khí thủy công cho các nhà máy thủy điện công suất lớn (nhà máy thủy điện Sơn La, Lai Châu); hệ thống thiết bị lọc bụi tĩnh điện cho nhà máy nhiệt điện công suất 600 MW; làm chủ thiết kế, công nghệ chế tạo máy biến áp điện lực 3 pha 500 kV-3 x150 MVA, chất lượng tương đương của Châu Âu, đưa Việt Nam là nước đầu tiên của khu vực Đông Nam Á chế tạo thành công máy cỡ lớn này. Đặc biệt, việc thiết kế, chế tạo thành công giàn khoan dầu khí tự nâng 90m nước với công nghệ cao và giá trị lớn đã đưa Việt Nam vào danh sách số ít các nước có khả năng chế tạo được sản phẩm này; xuất khẩu thành công tàu 53.000 tấn, thực hiện đóng 2 sản phẩm rất lớn là tàu chở dầu thô 100.000 tấn, kho nổi chứa xuất dầu 150.000 tấn, tàu chở được 6.900 ô tô.

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, 87% các nhiệm vụ KH và CN được ứng dụng trực tiếp vào sản xuất. Trong lĩnh vực y tế, hàng trăm căn bệnh được chẩn đoán, điều trị với tỷ lệ thành công cao, giá thành rẻ, tiết kiệm cho xã hội hàng trăm tỷ đồng do làm chủ nhiều công nghệ tiên tiến. Một số lĩnh vực ngang tầm các nước trong khu vực và trên thế giới như: kỹ thuật ghép tạng, nội soi can thiệp, điện quang can thiệp, y học hạt nhân, công nghệ tế bào gốc, an toàn truyền máu, hồi sức cấp cứu, vắc xin và sinh phẩm.

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 60 năm thành lập Bộ Khoa học và công nghệ, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, Việt Nam đang ở bước ngoặt quan trọng trong tiến trình phát triển. Cần xác định KHCN và đổi mới sáng tạo là nền tảng thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước, là lực lượng sản xuất trực tiếp, động lực chính của mô hình phát triển kinh tế xã hội; làm tốt hơn nữa sự phối hợp giữa Nhà nước và xã hội, kết hợp nội lực và ngoại lực trong phát triển KHCN và đổi mới sáng tạo.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp khơi dậy sự đam mê nghiên cứu, sức sáng tạo, hành động mạnh mẽ quyết liệt để thúc đẩy phát triển KH và CN, trong đó tập trung vào một số nội dung: mạnh dạn đề xuất cơ chế, chính sách vượt trội để tạo sự đột phá về ứng dụng KHCN và đổi mới sáng tạo trong khu vực doanh nghiệp, dịch vụ công. Mục tiêu lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia; tạo cơ chế, chính sách thuận lợi cho các trường đại học, viện nghiên cứu; tập trung phát triển mạnh thị trường KH và CN gắn với xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về KH và CN, phát triển mạnh mạng lưới các tổ chức dịch vụ trung gian môi giới đánh giá, chuyển giao công nghệ; đổi mới chính sách sử dụng, trọng dụng cán bộ KH và CN, phát triển mạng lưới kết nối nhân tài, đặc biệt là người Việt Nam ở nước ngoài; xây dựng năng lực quản trị nhà nước đối với hệ thống đổi mới sáng tạo và phát huy công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về KHCN và đổi mới sáng tạo làm căn cứ hoạch định chính sách, có cơ chế, chính sách đột phá để nâng cao năng lực, chất lượng nhân sự làm việc trong khu vực công về đổi mới sáng tạo.

HẠNH NGUYÊN
Xem tin theo ngày:
KHOA HỌC
07:47 30/12/2019
Nhờ sự đầu tư của Dự án FIRST, Viện Tế bào gốc đã hoàn thiện công nghệ, từ đó chuyển giao cho nhiều đơn vị, giúp tăng thu nhập tự chủ bền vững. Đó là chia sẻ của PGS.TS PHẠM VĂN PHÚC - Viện trưởng Viện Tế bào gốc, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh về hiệu quả của Dự án Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo thông qua nghiên cứu khoa học và công nghệ (FIRST) Bộ Khoa học và Công nghệ đối với Viện.
Quay trở lại đầu trang