Bạn đọc viết:

Quyền đi liền với nghĩa vụ 

Xem với cỡ chữ
Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước La Hay năm 1970 về thu thập chứng cứ ở nước ngoài trong lĩnh vực dân sự hoặc thương mại của Việt Nam. Theo Kế hoạch này, các bộ, ngành liên quan phải thực hiện hàng loạt các công việc nhằm thực hiện đầy đủ trách nhiệm thành viên của Công ước.

Kế hoạch cũng đã xác định một số kết quả đầu ra của các đầu mối công việc này phải bảo đảm được như, hồ sơ ủy thác thu thập chứng cứ của cơ quan có thẩm quyền Việt Nam được lập, gửi đi theo đúng quy định của Công ước và quốc gia được yêu cầu; các yêu cầu ủy thác thu thập chứng cứ của nước ngoài được thực hiện nhanh chóng theo quy định của Công ước; xây dựng Phần mềm thực hiện và quản lý hồ sơ ủy thác tư pháp… Đặc biệt là đề xuất các quy định phù hợp tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực thi Công ước trong quá trình xây dựng Luật Tương trợ tư pháp về dân sự (theo kế hoạch xây dựng Luật).

Việc gia nhập Công ước thu thập chứng cứ được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tương trợ tư pháp thu thập chứng cứ trong lĩnh vực dân sự, kinh doanh, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và các quốc gia thành viên. Qua đó, hỗ trợ cơ quan có thẩm quyền giải quyết các vụ việc dân sự, kinh doanh, thương mại và đầu tư có liên quan đúng quy định và thời hạn luật định... Có thể thấy được những lợi ích khi tham gia Công ước, tuy nhiên để tận dụng tối đa được những quy định của Công ước; cũng như bảo đảm Công ước được thực thi trên thực tế thì các bộ, ngành liên quan như Tòa án, Viện Kiểm sát, Tư pháp, Ngoại giao… đều phải hết sức khẩn trương trong việc hoàn thành các phần việc được Kế hoạch giao. Bởi, ngoài các quyền của Công ước mang lại thì thành viên cũng phải có nghĩa vụ đi kèm như: Quy định báo cáo định kỳ hàng năm việc thực hiện Công ước; trách nhiệm thành viên đối với các thành viên khác của công ước.

Chẳng hạn, việc xây dựng tài liệu hướng dẫn thực thi Công ước của Việt Nam, phổ biến tài liệu này đến các cá nhân, tổ chức liên quan - đây là việc cần làm sớm để từng cá nhân liên quan có thể bắt tay thực hiện được các quy định của Công ước (Công ước có hiệu lực từ ngày 3.5.2020); thực hiện tin học hóa các hoạt động ủy thác tư pháp, trong đó nhấn mạnh các cơ quan Tòa án, Viện Kiểm sát, Tư pháp phải kết nối, chia sẻ được dữ liệu tương trợ tư pháp, xây dựng Phần mềm ủy thác tư pháp để tin học hóa quy trình chuyển nhận, tra cứu hồ sơ ủy thác tư pháp…

Công ước thu thập chứng cứ hiện có 62 quốc gia thành viên, những quốc gia mà Việt Nam có nhu cầu ủy thác tư pháp thu thập chứng cứ cao đều là thành viên của Công ước này. Ngoài các quốc gia thành viên thuộc châu Âu, châu Mỹ, châu Úc như Đức, Anh, Hoa Kỳ… phải kể đến một số quốc gia Đông Nam Á và châu Á như Hàn Quốc, Trung Quốc, Singapore... cũng đã gia nhập Công ước từ rất sớm. Số lượng ủy thác tư pháp về dân sự mà Việt Nam đã tiếp nhận của nước ngoài cũng như ủy thác tư pháp của Việt Nam gửi đi nước ngoài tăng mạnh trong thời gian gần đây. Nếu trong giai đoạn từ 2008 - 2011, số lượng ủy thác tư pháp trung bình mỗi năm là hơn 2.000 hồ sơ; thì từ giai đoạn 2013 - 2019, con số này đã tăng lên khoảng trên 4.000 hồ sơ/năm, nội dung ủy thác tư pháp phần lớn là tống đạt giấy tờ tư pháp và thu thập chứng cứ lấy lời khai của đương sự. Với những thuận tiện khi tham gia Công ước, dự báo số lượng hồ sơ ủy thác tư pháp trong thu thập chứng cứ sẽ gia tăng trong thời gian tới. Đây là áp lực không nhỏ đối với điều kiện thực tế về nhân lực, công nghệ thông tin còn ít nhiều hạn chế ở nước ta.  

 

Phạm Hải