Giúp doanh nghiệp sống sót qua dịch bệnh 

Xem với cỡ chữ
Rất cần một chính sách tổng thể cho 2 năm 2022 và 2023 để doanh nghiệp - các tế bào kinh tế của đất nước - tái khởi động sau giãn cách, phong tỏa góp phần phục hồi kinh tế nhanh và bền vững.

Dịch bệnh diễn biến phức tạp khôn lường và các biện pháp giãn cách thời gian qua ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe của các doanh nghiệp. Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, 8 tháng năm nay có 85,5 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, trong đó TP. Hồ Chí Minh có 24 nghìn doanh nghiệp, chiếm 28,8%. Cụ thể, có 43,2 nghìn doanh nghiệp tạm dừng kinh doanh có thời hạn; 30,1 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể; 12,2 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể.

Những con số này gióng lên hồi chuông cảnh báo hết sức lo ngại cho nền kinh tế nước ta những năm tới. Đặc biệt, duy trì và phát triển nền kinh tế sau đại dịch là nhiệm vụ hết sức nặng nề. Điều này đòi hỏi Chính phủ có các quyết sách và giải pháp thiết thực để hỗ trợ doanh nghiệp cầm cự trong thời gian giãn cách kéo dài và có cơ hội hồi phục khi dịch bệnh được kiểm soát.

Theo kinh nghiệm các nước trên thế giới, giải pháp thiết thực nhất là hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp then chốt nhằm giúp các doanh nghiệp này chung sống với dịch bệnh và khôi phục sản xuất, kinh doanh. Cụ thể là hỗ trợ lãi suất cho các khoản vay trả lương và bảo lãnh tín chấp cho các doanh nghiệp còn hạn mức vay để trả lương cho nhân viên; hỗ trợ lãi suất các khoản vay và tăng hạn mức vay với các tài sản bảo đảm hiện có của các doanh nghiệp. Đồng thời, nghiên cứu miễn giảm mức đóng bảo hiểm và thuế cho doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch, đặc biệt là doanh nghiệp có lượng hàng tồn kho cao trong thời gian giãn cách.

Chính sách thuế là một công cụ quan trọng trong tổng thể các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp. Miễn, giảm, giãn, hoãn một số sắc thuế, tiền sử dụng đất, phí, lệ phí là giải pháp chúng ta đã và đang sử dụng. Đây cũng là cơ hội để chúng ta xem xét, cân nhắc lại một số sắc thuế nhằm khuyến khích chuyển đổi số, sản xuất thông minh, phát triển năng lượng xanh - sạch, nông nghiệp hữu cơ… và không khuyến khích phát triển các ngành nghề thâm dụng tài nguyên, sử dụng nhiều năng lượng hóa thạch, tác động xấu đến môi trường. Chính sách thuế đúng đắn sẽ ngăn chặn sự phá sản, dừng hoạt động của nhiều doanh nghiệp, bởi trong nhiều trường hợp, thay vì trả lãi ngân hàng để tiếp tục được vay cho sản xuất thì doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ với ngân sách để tránh bị phạt lũy tiến hay hình sự hóa việc nợ đọng thuế.

Trong lúc chi tiêu của dân cư giảm sút do thu nhập giảm, chi tiêu của Chính phủ là kênh kích cầu rất quan trọng. Vì vậy, có thể tăng bội chi, đẩy nhanh tiến độ thi công các dự án, công trình trọng điểm quốc gia, các dự án lớn về giao thông, thủy lợi, năng lượng… Đầu tư công còn có tác động dẫn dắt đầu tư của khu vực tư nhân, kênh dẫn vốn của tư nhân, nhất là trong các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công - tư. Đây cũng là các quốc gia thường làm trong các hoàn cảnh tương tự.

Cuối cùng và rất quan trọng chính là môi trường kinh doanh. Môi trường kinh doanh tốt được xây dựng trên nền tảng thể chế tốt và con người vận hành thể chế đó. Chúng ta đã nói nhiều về cải cách hành chính, Chính phủ điện tử, nhưng trên thực tế việc tiếp cận với các cơ quan quản lý nhà nước, các nguồn lực quốc gia như tài nguyên, đất đai… đều rất khó khăn với doanh nghiệp nếu không có chi phí “bôi trơn”. Nhiều thủ tục hành chính không chỉ “hành” các nhà đầu tư trong nước mà cả các nhà đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp lớn, càng công khai, minh bạch trong quản lý điều hành thì càng khó tiếp cận với chính quyền và nguồn lực quốc gia. Ngược lại, những doanh nghiệp cơ hội, đầu cơ có thể “chi đậm” để tiếp cận. Sự bất công này được đề cập từ lâu nhưng rất chậm chuyển biến.

Tóm lại, rất cần một chính sách tổng thể cho 2 năm 2022 - 2023 để các tế bào kinh tế của đất nước là doanh nghiệp tái khởi động sau giãn cách, phong tỏa góp phần phục hồi kinh tế nhanh và bền vững.

TS. Nguyễn Hoàng Hiệp, Đại học Lincoln, Malaysia